TL;DR: Analiza przepustowości skrzyżowań to obliczenia inżynierskie wykazujące, ile pojazdów dane skrzyżowanie obsłuży w godzinie szczytu i jakie będą kolejki oraz straty czasu. Stosuje się ją dla skrzyżowań zwykłych (metoda HCM), z sygnalizacją (HBS/Webster) i rond (HCM 6, FGSV). Wynikiem jest ocena warunków ruchu w skali LOS A-F. Zebra Projekty wykonuje analizy zgodnie z polską metodyką i programami VISSIM, Synchro, SIDRA.
Czym jest analiza przepustowości skrzyżowania? To obliczenie inżynierskie pokazujące maksymalne natężenie ruchu, które skrzyżowanie obsłuży bez przeciążenia, oraz wskaźniki jakości ruchu — straty czasu, długości kolejek, poziom swobody ruchu (LOS). Analiza opiera się na metodyce HCM (Highway Capacity Manual, USA), HBS (niemiecka), FGSV dla rond i polskiej metodyce GDDKiA.
Spis treści
- Kiedy potrzebna jest analiza przepustowości?
- Co to jest LOS (Level of Service)?
- Metody obliczeniowe — HCM, HBS, mikrosymulacja
- Jak wygląda analiza krok po kroku?
- Najpopularniejsze programy do analiz
- Najczęściej zadawane pytania
Kiedy potrzebna jest analiza przepustowości?
- Projekt nowego skrzyżowania — uzasadnienie wybranej geometrii i typu (zwykłe, rondo, sygnalizacja).
- Modernizacja skrzyżowania — porównanie wariantów (np. dodać sygnalizację czy zbudować rondo).
- Decyzja ZRID — wymagana dla dróg publicznych klasy G i wyższych.
- Inwestycje deweloperskie — analiza wpływu na okoliczne układy drogowe (TIS — Traffic Impact Study).
- Optymalizacja sygnalizacji — strojenie programów, zielona fala, koordynacja z sąsiednimi skrzyżowaniami.
- Audyt BRD — ocena bezpieczeństwa i przepustowości istniejących układów.
- Studia komunikacyjne dla planów zagospodarowania przestrzennego.
Co to jest LOS (Level of Service)?
Level of Service (poziom swobody ruchu) to skala A-F oceniająca warunki ruchu na podstawie strat czasu na pojazd:
- LOS A — bardzo dobre, strata < 10 s/poj. (sygnalizacja) lub < 10 s (skrzyżowania zwykłe). Brak kolejek, swobodny przejazd.
- LOS B — dobre, 10-20 s straty. Krótkie kolejki, sporadyczne zatrzymania.
- LOS C — zadowalające, 20-35 s. Stabilny ruch z umiarkowanymi opóźnieniami.
- LOS D — dopuszczalne, 35-55 s. Ruch zaczyna być niestabilny, kolejki rosną.
- LOS E — granica przepustowości, 55-80 s. Częste zatrzymania, długie kolejki.
- LOS F — przeciążenie, > 80 s. Skrzyżowanie zablokowane, kolejki rosną z każdym cyklem.
Standardem projektowym jest LOS C lub lepszy dla godzin szczytu — czyli przepustowość obliczeniowa powinna mieć rezerwę 15-25%.
Metody obliczeniowe — HCM, HBS, mikrosymulacja
- HCM 6 (Highway Capacity Manual) — amerykańska metodyka, dominująca w skali globalnej. Wzory analityczne dla każdego typu skrzyżowania.
- HBS 2015 — niemiecka metodyka, popularna w Europie, dobrze sprawdza się w warunkach polskich (struktura ruchu).
- FGSV (rondoa) — niemiecka metodyka dla rond, bazująca na luce krytycznej.
- Webster’s formula — klasyczna metoda dla skrzyżowań z sygnalizacją (1958), nadal stosowana dla strojenia programów.
- Polska metodyka GDDKiA — adaptacja HCM/HBS dla warunków polskich, wymagana w niektórych przetargach.
- Mikrosymulacja (VISSIM, Aimsun, SUMO) — najdokładniejsza metoda dla układów wieloskrzyżowaniowych i nietypowych geometrii.
Jak wygląda analiza krok po kroku?
Krok 1: Pomiary ruchu
Zebranie danych o natężeniu ruchu we wszystkich relacjach skrzyżowania, struktura rodzajowa pojazdów, godziny szczytu. Patrz: pomiary natężenia ruchu.
Krok 2: Inwentaryzacja geometrii
Liczba pasów na każdym wlocie, długości pasów do skrętu, promienie łuków, pochylenia, widoczność na zatrzymanie.
Krok 3: Prognoza ruchu
Dla projektów inwestycyjnych — prognoza na rok oddania do użytkowania i 10-25 lat dalej. Współczynniki wzrostu z opracowań GDDKiA dla danego regionu.
Krok 4: Obliczenia przepustowości
Zastosowanie wybranej metodyki (HCM/HBS/Webster). Obliczenie pojemności wlotów, stopnia obciążenia, strat czasu, kolejek. Dla sygnalizacji — optymalizacja długości faz i cyklu.
Krok 5: Ocena LOS i warianty
Przypisanie każdemu wlotowi (i całemu skrzyżowaniu) poziomu LOS A-F. Porównanie wariantów geometrycznych (rondo vs sygnalizacja vs skrzyżowanie zwykłe).
Krok 6: Mikrosymulacja (opcjonalnie)
Dla skomplikowanych układów — model w VISSIM lub Aimsun, animacja, kalibracja na pomiarach, analiza scenariuszy „what if”.
Krok 7: Raport i rekomendacje
Dokumentacja z opisem, tabelami, wykresami, mapami kolejek, zrzutami z mikrosymulacji, wnioskami i rekomendacjami projektowymi.
Najpopularniejsze programy do analiz
- PTV VISSIM — światowy standard mikrosymulacji ruchu, niemiecki produkt.
- Synchro/SimTraffic — popularny w USA, dobre obliczenia HCM dla sygnalizacji.
- SIDRA Intersection — najlepszy dla rond i pojedynczych skrzyżowań.
- Aimsun Next — mikro/mezo/makro w jednej platformie.
- SUMO — open-source, świetny dla analiz akademickich i własnych skryptów.
- HCS (Highway Capacity Software) — referencyjna implementacja HCM.
Najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie — kluczowe wnioski
- Analiza przepustowości = obliczenia inżynierskie + ocena LOS A-F + rekomendacje.
- Metody: HCM 6, HBS 2015, FGSV (ronda), Webster, mikrosymulacja VISSIM.
- Standard projektowy: LOS C lub lepszy z 15-25% rezerwy.
- Wymagana dla ZRID i większości decyzji o nowych/przebudowywanych skrzyżowaniach.
- Wybór: rondo vs sygnalizacja zależy od natężenia, struktury i obecności pieszych.
Planujesz inwestycję drogową? Zobacz pełną ofertę analiz przepustowości lub skontaktuj się z Zebra Projekty — analizy zgodne z HCM/HBS, mikrosymulacja w VISSIM/SIDRA, kompleksowe raporty z wariantowaniem.
